|
1. Wat is het verschil tussen reuma en artrose?
Reuma is de verzamelnaam van meer dan 100 soorten gewrichtsziektes, waarvan reumatoïde artritis en artrose de twee meest voorkomende vormen zijn. Een reumatoloog gebruikt de term reuma meestal uitsluitend voor de eerste vorm. Bij reumatoïde artritis wordt de pijn veroorzaakt door ontstekingen aan de gewrichten, terwijl bij artrose slijtage van de gewrichten de oorzaak is. Reumatoïde artritis wordt daarom wel 'ontstekingsreuma' of 'echte reuma' genoemd, terwijl artrose vaak wordt aangeduid met 'slijtagereuma'.
2. Wat is een auto-immuunziekte?
Een auto-immuunziekte is een aandoening waarbij het immuunsysteem van het lichaam ten onrechte gezond lichaamsweefsel aanvalt. Er bestaan meer dan 80 verschillende auto-immuunziekten. Enkele voorbeelden zijn reumatoïde artritis, de ziekte van Bechterew, artritis psoriatica, diabetes mellitus type 1, multiple sclerose, coeliakie (glutenenteropathie of darmspruw), myasthenia gravis, pernicieuze anemie en systemische lupus erythematodes. In het geval van reuma vallen chemische stoffen van het immuunsysteem het vlies (synovium) van de gewrichten aan, waardoor de gewrichten ontsteken, opzwellen en pijnlijk worden.
3. Hoe wordt reumatoïde artritis, artritis psoriatica of de ziekte van Bechterew veroorzaakt?
Reumatoïde artritis: De oorzaak van de auto-immuniteit bij reumatoïde artritis is nog steeds niet bekend. Lopend wetenschappelijk onderzoek lijkt er echter op te wijzen dat er bepaalde genen bij betrokken zijn en dat de aandoening kan worden uitgelokt door omgevingsfactoren zoals stress of ziekte, waarbij mogelijk ook hormonen een rol spelen. Er wordt wel gedacht dat vrouwelijke hormonen misschien een rol spelen, omdat de aandoening bij vrouwen vaker voorkomt dan bij mannen. Er is ook een genetische merkstof die maakt dat iemand aanleg voor reumatoïde artritis heeft, maar niet iedereen met deze merkstof krijgt ook daadwerkelijk de ziekte. Van roken is bekend dat het reumatoïde artritis kan uitlokken en bovendien de prognose van de aandoening kan verslechteren.
Artritis psoriatica: De exacte oorzaak van artritis psoriatica is niet bekend. Men denkt dat mensen die bepaalde genen bezitten een grotere kans hebben psoriasis en artritis psoriatica te krijgen. Sommige wetenschappelijk onderzoekers menen dat het ontstaan van artritis psoriatica kan worden uitgelokt door een infectie. Stress en trauma kunnen ook bijdragende factoren zijn.
De ziekte van Bechterew: De oorzaak van de auto-immuniteit bij de ziekte van Bechterew is niet bekend. Er is in het verleden geopperd dat de auto-immuniteit misschien wordt uitgelokt door een infectie doordat in sommige gevallen de ziekte van Bechterew lijkt te zijn begonnen met een darminfectie, maar er is weinig bewijs dat deze theorieën ondersteunt. Wel staat vast dat genetische factoren een rol spelen. De meeste mensen met de ziekte van Bechterew hebben een gen dat een ‘genetische merkstof’ produceert, in dit geval een eiwit met de naam HLA-B27. Deze merkstof wordt bij meer dan 95% van alle blanke mensen met de ziekte van Bechterew aangetroffen (het verband tussen de ziekte van Bechterew en HLA-B27 verschilt sterk tussen etnische en raciale groepen). Het is echter belangrijk te weten dat u ook de ziekte van Bechterew kunt hebben zonder dat u HLA-B27-positief bent. Bovendien krijgen de meeste mensen die deze merkstof wel hebben, nooit de ziekte van Bechterew.
4. Wat kan ik zelf doen bij gewrichtsklachten?
- In beweging blijven en dagelijks oefenen is belangrijk om de gewrichten soepel te houden en de spieren rondom de gewrichten te versterken. Vooral onbelaste sporten zoals zwemmen en fietsen zijn goed voor de gewrichten.
- Gezond eten: een uitgebalanceerd dieet met veel verse groenten en fruit, voldoende granen en vette vis is belangrijk voor de algehele conditie, maar geeft ook verminderde kans op het achteruitgaan van het kraakbeen en pijn in de gewrichten.
- Stoppen met roken.
- Fysiotherapie kan de klachten verlichten.
- Stress kan verergering van de symptomen veroorzaken. Maatregelen ter vermindering van de stress, ontspanning zoeken en dingen doen die u leuk vindt, kunnen soms ook helpen om uw aandoening draaglijker te maken. Activiteiten als meditatie, yoga en regelmatig bewegen kunnen ook de stress helpen verminderen.
- Met therapieën waarbij gewrichten worden "losgemaakt" zoals manuele therapie, chiropractie en osteopathie kunnen spieren en gewrichtskapsel vaak soepeler worden gemaakt. Door minder spierspanning en meer ruimte in het gewrichtskapsel geeft de artrose dan vaak minder klachten.
- De natuurgeneeskunde biedt diverse behandelingen die verbetering geven bij gewrichtsklachten, zoals: neuraaltherapie, fytotherapie (kruidengeneeskunde), reinigingsdiëten, en massage.
|
Ook Oosters geneeswijzen zoals traditionele Chinese geneeskunde (TCM), waaronder acupunctuur, ayurveda (=Indiase) geneeskunde kunnen verlichting brengen bij reumatische aandoeningen.
Voor wie te zwaar is, kan gewichtsvermindering al verbetering geven.
5. Gaat reuma gepaard met vermoeidheid?
Vermoeidheid is soms het gevolg van de chronische (langdurige) ontstekingen in uw gewrichten en andere delen van uw lichaam. Het lichaam verbruikt veel energie, zowel om de ontsteking op te wekken, als om de gevolgen ervan te bestrijden. De chronische (langdurige) ontsteking bij reuma kan leiden tot een daling van het aantal rode bloedcellen in uw bloed (bloedarmoede), wat ook kan bijdragen aan vermoeidheid.
6. Is reuma erfelijk?
De oorzaak van reuma is nog steeds niet bekend, maar voor veel vormen van reuma wordt aangenomen dat erfelijkheid een rol kan spelen (zie vraag 3). Op dit moment is nog niet voor iedere reumatische aandoening duidelijk hoe dat precies werkt.
7. Is warmte (bijvoorbeeld de sauna) goed?
De ervaring leert dat mensen met reuma weinig of geen klachten hebben bij verblijf in een warm land. Gelukkig kun je warmte ook dichter bij huis zoeken: in de sauna bijvoorbeeld of onder de zonnebank. Een "finse" sauna, infrarood sauna's of zonnebanken hebben een weldadig effect bij reumatische klachten. Klachten verergeren door koude, vocht en wind. Warmte brengt verlichting en ontspanning in gewrichten en spieren. Maar let op: bij acute of ernstige ontsteking zoals bij reumatoïde artritis of jicht verergert warmte de ontsteking juist. Echter, als de artritis tot rust is gekomen, is warmte wél weer goed voor de gewrichten, de spieren en het totale lichaam.
Ook warme pakkingen, warme baden, warme zalfsmeersels, warme kleding en zelfs warme wollen dekens kunnen helpen de klachten te verminderen of draaglijker te maken.
8. Wat is de invloed van zwangerschap op reuma?
Het tijdelijke extra gewicht van een baby tijdens de zwangerschap is - gelukkig - een te verwaarlozen factor bij iemand met reumaklachten. Reumatische klachten verminderen zelfs vaak in deze periode. Vrouwelijke reumapatiënten zeggen daarom vaak "was ik maar altijd zwanger!". Helaas zien we dat na een zwangerschap de klachten weer terugkomen, en soms verergeren. Hiervoor is (nog) geen lichamelijke of psychische verklaring. In elk geval is het raadzaam om tijdens de zwangerschap geen of zo min mogelijk medicatie te gebruiken. Als u wel wat gebruikt, doe dat dan altijd in overleg met uw reumatoloog.
9. Operatie: doen of niet?
Algemeen kunt u stellen dat u een operatie zo lang mogelijk moet uitstellen. Beter kunt u eerst op zoek gaan naar andere mogelijkheden om de klachten te verlichten. Een operatie is dan misschien niet meer (zo hard) nodig. We zien namelijk dat patiënten incidenteel veel problemen hebben na een operatie. Aan de andere kant, er zijn ook genoeg mensen die op jonge leeftijd al een kunstgewricht kregen en die er heel tevreden mee zijn. Het blijft dus een moeilijk en persoonlijk dilemma. Het is in elk geval belangrijk u te realiseren dat een operatie een definitieve ingreep is en dus niet meer teruggedraaid kan worden. Als andere methodes onvoldoende baten, dring pas dan aan op een operatie en bespreek de voors en tegens uitgebreid met een orthopeed.
10. Kan ik blijven sporten?
Het is raadzaam contactsporten zoals voetbal en rugby te mijden, evenals heftige of high-impact sporten als squash en sporten waarbij u hard moet lopen. Bij al deze sporten worden uw gewrichten meer belast, wat tot verdere schade kan leiden. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is om in beweging te blijven. Niet alleen is dit goed voor uw algehele gezondheid en welzijn, maar ook om uw gewrichten soepel en uw spieren sterk te houden zodat zij uw gewrichten goede steun bieden. Voor mensen met reuma worden low-impact activiteiten aanbevolen. Voorbeelden hiervan zijn wandelen, lichte yoga, fietsen en zwemmen. Vooral zwemmen kan een gunstige uitwerking hebben. Hiermee kan het gehele lichaam worden geoefend, terwijl de gewrichten minimaal worden belast doordat het water het lichaam ondersteunt. |
